SEL; sociaal emotioneel leren als basis

“Ontwikkeling op rekenen, taal en lezen is zeer belangrijk, maar niet zonder sociaal-emotioneel leren. Het zijn twee kanten van dezelfde medaille” (SEL, 2017)

Sociaal emotioneel leren als basis

SEL; sociaal emotioneel leren

Dr. Kees van Overveld is auteur van het boek SEL; sociaal emotioneel leren als basis. Hij is gedragsdeskundige en heeft jarenlange ervaring in het onderwijs. Hij heeft een brede expertise op pedagogisch klimaat, sociaal emotioneel leren, pesten, gedragsproblemen, agressie en geweld.

Met dit boek laat Kees van Overveld zien dat het belangrijk is dat scholen zich naast het schoolse leren meer bezig houden met het sociaal-emotioneel leren. In het boek vertelt hij wat SEL is, welke competenties erbij horen en hoe je hier als school mee aan de slag kunt. SEL werkt preventief. Wanneer je dit op een goede manier inzet, helpt het mee aan een positieve en veilige sfeer binnen de school.

Wat is SEL?

SEL; sociaal emotioneel leren

In deel 1 van het boek beschrijft van Overveld wat sociaal emotioneel leren is. Het is iets anders dan de sociaal emotionele ontwikkeling. SEL is het proces wat de sociaal emotionele ontwikkeling ondersteunt.

“Sociaal emotioneel leren is het proces waarbij leerlingen noodzakelijke kennis, attitude en vaardigheden verwerven en toepassen, om beter te worden in het omgaan met zichzelf en de ander” (SEL, 2017).

Het aanleren van SEL competenties kan bijdragen aan het welbevinden van kinderen en ondersteunend zijn bij een veilig leer- en leefklimaat in de school. De SEL competenties worden onder verdeeld in ; de IK-competenties, de JIJ-competenties en de WIJ-competenties.

De vijf SEL competenties

SEL; sociaal emotioneel leren

In het tweede deel van het boek worden de vijf SEL competenties uitgebreid besproken.

De IK-competenties hebben betrekking op ‘besef van zichzelf‘ en ‘zelfmanagement‘. Dit zijn intrapersoonlijke competenties en horen bij het stuk emotioneel in sociaal emotioneel leren. Deze competenties gaan over signalen van ons lichaam herkennen, taal gebruiken om emoties te controleren en strategieën inzetten om beter om te gaan met heftige emoties.

De JIJ-competenties hebben betrekking op ‘besef hebben van de ander’ en ‘relaties kunnen hanteren’. Dit zijn interpersoonlijke competenties en horen bij het stuk sociaal in sociaal emotioneel leren. Pas als je snapt hoe je zelf functioneert, kun je oog hebben voor een ander. Deze competenties gaan over empathie, lichaamstaal en sociale vaardigheden.

De WIJ-competenties zijn gericht op ‘keuzes maken’. Hier komen de IK-competenties en de JIJ-competenties eigenlijk samen. Hoe maak je iedere dag, in iedere situatie de juiste keuze die goed is voor jezelf en de ander. Waarom doe je wat doet? Hier komen de waarden en normen aan de orde.

Elke competentie wordt volgens eenzelfde opzet beschreven. Eerst wordt benoemd wat deze competentie inhoudt, daarna worden er voorbeelden uit de praktijk gegeven. Bij de praktijkvoorbeelden wordt er een voorbeeld gegeven van een kind dat geen moeite heeft met deze competentie en een kind dat wel moeite heeft met deze competentie. Dan volgt het gedrag wat past bij deze competentie en als laatste is er een stuk theoretische verdieping. Ook volgen er nog voorbeeldactiviteiten. Het is een fijne opzet, leest prettig en het is verhelderend.

In het boek wordt ook de historie van SEL beschreven.

TIEN redenen om te kiezen voor SEL

Daarnaast worden er TIEN redenen genoemd waarom een school voor SEL zou moeten kiezen. In het boek worden onderstaande redenen uitgebreid toegelicht. Het zijn duidelijke redenen om met SEL aan de slag te gaan.

  • SEL draagt bij aan de totaalvorming van kinderen.
  • Het is van invloed op het welzijn.
  • SEL zorgt voor minder probleemgedrag.
  • Het zorgt voor betere leerresultaten.
  • SEL verlegt de aandacht van curatie naar preventie.
  • Het zorgt voor een inclusieve klas.
  • SEL heeft een economische waarde.
  • Het verbindt school met de ouders.
  • SEL en leraren vormen een goede combinatie.
  • Het zorgt voor resultaat.

De school en sociaal emotioneel leren

SEL; sociaal emotioneel leren

In het derde deel van het boek beschrijft van Overveld vooral waar een school zich op kan richten bij het aanschaffen van een programma voor SEL. Het gaat over de voorbereiding, de implementatie en de verankering van het programma binnen de school. Er worden verschillende programma’s benoemd.

Als laatste heeft het boek ook nog een aantal hele fijne bijlagen voor wanneer je als school aan de slag wil met sociaal emotioneel leren. Zo zijn er de SEL-leerlijnen, beoordelingscriteria voor SEL programma’s en een minicursus voor het team.

SEL bestellen?

Ik vind het een fijn boek om te lezen. Het is overzichtelijk opgebouwd, direct wordt duidelijk wat SEL is en je kunt er in de praktijk meteen mee aan de slag. Het boek is prettig geschreven en leest daardoor makkelijk weg. Wat mij betreft zou dit boek op iedere school aanwezig moeten zijn als je aan de slag wil met sociaal emotioneel leren. Ik vind het een aanrader!

Wil jij het boek bestellen? Kijk dan op Uitgeverij Pica.

Deze blog is geschreven in samenwerking met Uitgeverij Pica.

Buitenspeelkaarten; samen spelen!

‘Buitenspeelkaarten; de beste spelsuggesties voor op het plein’

Samen buiten spelen!

Hebben de kinderen op jouw schoolplein voldoende mogelijkheden en materialen om mee te spelen? Bedenken de kinderen elke dag zelf wat ze gaan doen? Of hebben ze soms suggesties van jou als juf of meester nodig? Enige tijd geleden ontving ik de buitenspeelkaarten van Onderwijs maak je samen! Een aanrader voor iedere school.

Deze praktische speelkaarten zijn in te zetten op ieder schoolplein om het samenspel en speelplezier te vergroten. Hiermee kun je het buitenspelen nog leuker maken!

De buitenspeelkaarten

De speelkaarten zijn ontworpen voor groep 1 t/m 8. Ze bieden inspiratie voor op het schoolplein en geven kinderen spelsuggesties waar ze zelfstandig mee aan de slag kunnen. In kleine of grotere groepjes. Het doel van de buitenspeelkaarten is; inspiratie, ontmoeting en regulering!
Kinderen van verschillende klassen kunnen samen een spel spelen, zij bekijken samen hoe het nieuwe spel werkt en gebruiken de kaart zelfstandig.

De kaarten zitten in een mooie stevige doos en hebben ongeveer het formaat van een A5. Het zijn mooie kleurrijke kaarten met op de voor- en achterkant een spel. Daarnaast zijn ze voorzien van sprekende foto’s en hebben een geplastificeerde laag zodat ze ook goed buiten te gebruiken zijn.

Er zijn vier verschillende soorten kaarten. De kleur van de kaart en het symbool geeft de activiteit aan. Op de blauwe kaarten staan activiteiten met een bal. De rode kaarten zijn de speelkaarten met materialen als stoepkrijt, springtouw of frisbee. Op de gele kaarten staan activiteiten die gespeeld kunnen worden zonder materiaal, zoals tikkertje. Daarnaast zijn er een 8-tal paarse kaarten met spelsuggesties voor groep 1-2. Kortom er is genoeg variatie voor de hele school.

Op iedere kaart staat duidelijk beschreven wat je nodig hebt en hoe het spelverloop gaat. Soms worden er ook suggesties gegeven om het spel makkelijker of moeilijker te maken.

Inzet op het schoolplein

De buitenspeelkaarten zijn makkelijk en direct inzetbaar op iedere school en op ieder schoolplein. Als leerkracht kun je er bijvoorbeeld voor kiezen om een spel van de week aan te bieden. Hierbij bespreek je het spel in de klas en evalueer je met de kinderen hoe het spelverloop gaat.

Wanneer je als team het buitenspelen eens onder de loep wil nemen of een impuls wil geven kun je er ook voor kiezen om een aantal speelkaarten centraal te stellen voor de hele school. Deze zou je dan bijvoorbeeld ook zichtbaar op het schoolplein ergens op kunnen hangen nadat ze besproken zijn in iedere klas. Op mijn school hebben we bijvoorbeeld een buitenspeelhok met spelmateriaal wat elke pauze wordt gebruikt. Hier zouden deze kaarten ook een mooie plek kunnen krijgen. Daarnaast lijkt het mij dan fijn dat degene die surveilleert op de hoogte is van het spel van de week en eventueel een stukje begeleiding kan bieden in het begin.

Buitenspeelkaarten bestellen?

De buitenspeelkaarten zijn voor €24,95 te bestellen via Onderwijs maak je samen! https://shop.onderwijsmaakjesamen.nl/buitenspeelkaarten.html

Deze blog is geschreven in samenwerking met Onderwijs maak je samen!

Themabundel Ik kan het zelf! over executieve functies

Executieve functies, je hoort er veel over. Executieve functies zijn vaardigheden die je nodig hebt op school, op je werk en in je persoonlijke leven. Maar waarom heb je deze functies nodig en hoe ontwikkelen deze zich?

Themabundel Ik kan het zelf!

De afgelopen maanden lag mijn focus voor allesovergedrag op executieve functies. Ik heb veel theorie gelezen, verschillende materialen bekeken en hard gewerkt aan deze uitgebreide themabundel. Er zijn heel veel uren werk in gaan zitten. Trots ben ik dan ook op het eindresultaat!

De themabundel Ik kan het zelf! is de basisbundel. Om de leerlingen in jouw groep goed te kunnen helpen bij de ontwikkeling van de executieve functies is het belangrijk om te weten wat elke functie inhoudt. Hierover is veel interessante literatuur geschreven. In deze themabundel vind je een beknopt stukje theorie om je kennis te vergroten en daarnaast vooral veel praktische materialen. Elke executieve functie heeft een eigen hulpkaart met daarop de betekenis, wat je ziet in de klas en 22 tips voor de juf of meester. De tips zijn direct toe te passen in jouw praktijk. Daarnaast zijn er verschillende materialen per executieve functie toegevoegd. De materialen in deze themabundel kunnen een bijdrage leveren aan de zelfsturing van jouw leerlingen.

De themabundel is bruikbaar vanaf groep 4, wanneer de kinderen voldoende kunnen lezen. Niet alle materialen zijn geschikt voor iedere leeftijd.

De themabundel is zeer uitgebreid en bestaat uit maar liefst 142 pagina’s. De opbouw per executieve functie is steeds hetzelfde; een hulpkaart, een reflectieblad over de eigen vaardigheden en verschillende extra materialen. Alles is in dezelfde stijl en lay-out vormgegeven.

Kijk voor meer informatie en een kleine impressie van de inhoud in de webshop: https://www.allesovergedrag.nl/product/themabundel-ik-kan-het-zelf-download/

Themabundel Ik kan het zelf! EXTRA

Naast de ‘basis’ themabundel heb ik ook een EXTRA themabundel geschreven. Mijn hoofd zat vol met ideeën en deze wilde ik ook graag op papier zetten.

In deze mini-themabundel zitten de volgende extra materialen die bruikbaar zijn bij het werken aan executieve functies;

  • 96 vragenkaartjes voor interessante gesprekken
  • Het bordspel met vragen over executieve functies
  • Ik-cirkels per executieve functie
  • Weektaak bladen voor onder-, midden-, en bovenbouw

Kijk voor meer informatie en een kleine impressie van de inhoud in de webshop:https://www.allesovergedrag.nl/product/themabundel-ik-kan-het-zelf-extra-download/

Hulpkaarten bij gesprekken

Met deze kaarten kun je samen inzichtelijk maken wat er al goed gaat en wat er beter kan.


Hulpkaarten bij gesprekken

Met de start van het nieuwe schooljaar vinden er op veel scholen de kindgesprekken plaats. De leerkracht gaat met de leerlingen in gesprek over waar de leerling goed in is, wat hij wil leren, wat er nog kan verbeteren enz. Op sommige scholen vindt daarnaast ook een ouder-kind gesprek plaats. LerenLerenSchiedam heeft voor het voeren van gesprekken deze praktische hulpkaarten ontworpen. De dames van LerenLerenSchiedam kende ik al van de gesprekskaarten executieve functies waar ik eerder over mocht schrijven. Deze kaarten zijn prima bij elkaar te gebruiken.

De hulpkaarten bij gesprekken zitten in een mooi formaat doosje met de polkadots zoals we van LerenLerenSchiedam gewend zijn. De set bestaat uit een handleiding en 78 kaarten met een afbeelding die ondersteunend zijn bij een gesprek.  De hulpkaarten kunnen zowel voor individuele gesprekken als voor groepsgesprekken worden ingezet. Ze zijn geschikt voor het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs.

De handleiding is beknopt, duidelijk en overzichtelijk. Hierin staat beschreven hoe je de hulpkaarten kunt inzetten. Je kunt de leerling zelf kaarten laten kiezen waarover hij wil praten  of je kiest als begeleider de onderwerpen die je wil bespreken. In de handleiding vind je naast de uitleg van alle kaarten ook een toegangscode tot het besloten gedeelte op de website. Hier vind je extra werkmateriaal.


De kaarten

Er zijn verschillende soorten kaarten. De kaarten zijn stevig, hebben een handzaam formaat en zijn ook goed te zien in een kring wanneer je met een grotere groep in gesprek gaat. Hieronder een korte toelichting over de verschillende kaarten:

  • De tijdsbesefkaarten; er zijn kaarten met de dagen v.d. week, klokken en ochtend-middag-avond.  Deze kaarten gebruik je om inzicht te krijgen in tijd. En overzicht te krijgen over wat er wanneer gedaan moet worden. Hoe lang heb je nodig voor een taak? Wanneer ga je hieraan werken? 
  • De emotiekaarten; er zijn emotiekaarten, smileys en weerberichtkaarten.  Deze kaarten zet je in om emoties visueel en bespreekbaar te maken. Met de smileys kan de leerling aangeven hoe hij een situatie ervaart of hoe hij een vaardigheid beheerst. Door emoties aan het weerbericht te koppelen help je de leerling om deze te herkennen en ook bespreekbaar te maken.
  • De gedragskaarten; er zijn kaarten over oorzaak-gevolg, stop-denk-doe, het g-schema, time-out en schaalkaarten. Al deze kaarten helpen om het gedrag en handelen inzichtelijk te maken. Ze helpen om gedachten en gevoelens te onderzoeken, gebeurtenissen bespreekbaar te maken en zelfsturing te vergroten.
  • De stappenplankaarten; met de wat-hoe-wanneer-waar-wie kaarten maak je een afspraak duidelijk. Met de stappenplankaarten kan de leerling zelfstandig aan een taak werken en wordt visueel wat hij moet doen in welke volgorde. Dit biedt structuur en duidelijkheid.
  • De kwaliteitkaarten zijn er om inzicht te krijgen in je sterke en minder sterke kanten.
  • De seizoen en feestdagenkaarten; met deze kaarten krijgt de leerling inzicht in de structuur van seizoenen en feestdagen en op welke manier deze van invloed kunnen zijn op je gevoel of taak. Wat kun je doen als je de sinterklaasviering spannend vindt? Bespreek dit samen.
  • De executieve functie kaarten; met deze kaarten kun je de executieve functies visualiseren en koppelen aan de andere kaarten.

In de handleiding wordt bij elke kaart een suggestie gegeven hoe je deze kaart kunt inzetten.


Ik vind de hulpkaarten een hele prettige ondersteuning in een gesprek met leerlingen. Ik gebruik zelf graag iets van materiaal of kaartjes ter visuele ondersteuning. Ik ervaar dat het gesprek daardoor vaak soepeler verloopt en de leerlingen zijn meer betrokken. Deze hulpkaarten zijn een hele goede aanvulling.

Wil je meer lezen over de hulpkaarten bij gesprekken, bestellen of andere materialen bekijken, kijk dan op de website van LerenLerenSchiedam.

Deze blog is mede mogelijk gemaakt door LerenLerenSchiedam.

Mindset gesprekskaarten; positief denken en leren

“leer positiever denken en leer meer!”


Mindset gesprekskaarten

De spreuk hierboven staat met grote letters op de voorkant van het doosje Mindset gesprekskaarten en maakte mij meteen nieuwsgierig naar deze mooie kaartenset.

Het doosje is mooi vormgegeven met leuke frisse kleuren en vrolijke illustraties. Dit geldt ook voor de kaarten die in het doosje zitten. Ze zien er allemaal even prachtig en vrolijk uit, zijn mooi van formaat, stevig en zullen kinderen zeker aanspreken.


Wat is nu mindset?

Mindset is een denk- en gedragspatroon. Je hebt twee verschillende soorten mindset; de fixed mindset, dit is de vaste mindset waarbij je ervan overtuigd bent dat talent en intelligentie een vaststaand iets is. Daarnaast heb je de growth mindset, dit is de groeimindset waarbij jij je ervan bewust bent dat je jezelf kunt ontwikkelen en dat je kunt groeien.

Met een vaste mindset kom je vaak niet verder en zul je weinig nieuwe dingen leren. Met een groeimindset sta je open voor nieuwe uitdagingen, durf je fouten te maken, ben je aan het leren en maak je de kans op zelfontplooiing groter.


De gesprekskaarten

De gesprekskaarten zijn gemaakt voor kinderen in het basisonderwijs. Met deze kaarten kunnen de leerlingen onder begeleiding aan de slag om actief aan een groeimindset te werken.

De set gesprekskaarten bestaat uit 44 kaarten opgedeeld in 3 categorieën. Er zijn blauwe kaarten, dit zijn de psycho-educatiekaarten. Deze kaarten geven uitleg over het leren en mindset.  Daarnaast heb je de groene kaarten, dit zijn de helpende gedachten kaarten. Deze kaarten vertellen het verschil tussen helpende en niet-helpende gedachten. Ook staan op deze kaarten voorbeelden van situaties. Als laatste zijn er de rode kaarten, hiervan zijn er het meeste en dit zijn de ‘aan de slag met je groeimindset’ kaarten.

De gesprekskaarten zijn gebaseerd op de mindsettheorie en de cognitieve gedragstherapie; denken, voelen en doen hangen met elkaar samen. Wanneer jij denkt dat je iets niet kunt, zul je angstige gevoelens krijgen en de taak ook niet uitvoeren. Wanneer jij jouw gedachten kunt ombuigen zullen jouw gevoelens ook anders zijn en zul je eerder aan een taak beginnen.

De rol van jou als begeleider is belangrijk bij het werken met de gesprekskaarten. Hiermee staat of valt het gesprek. Jij bent er om het denkproces te begeleiden en gericht door te vragen. Ook help jij de leerlingen om negatieve gedachten om te buigen naar positieve gedachten. Deze kaartjes zijn een prettig hulpmiddel om met leerlingen in gesprek te gaan.


Start van het gesprek

Je start het gesprek met 1 leerling of een klein groepje leerlingen. De tijdsduur is afhankelijk van het aantal leerlingen en de mate waarin de begeleider het denkproces moet begeleiden. Je begint met de blauwe kaarten; de kaarten over het leren en uitleg over de mindset. Op de kaarten staat een korte stukje theorie gevolgd door één of meerdere vragen. Leuk! Hierdoor zet je de leerlingen meteen aan het denken.

Na de blauwe kaarten volgen de groene kaarten; de kaarten over de gedachten. Ook bij deze kaarten zit een stukje theorie meteen gekoppeld aan een aantal vragen. Heb jij wel eens een niet-helpende gedacht gehad? Of had jij laatst een opdracht die niet in één keer lukte? Ben ik wel aardig voor mezelf? Op deze kaartjes staan ook situaties waar de leerlingen een helpende en niet-helpende gedachte bij gaan bedenken.

Hierna ga je verder de diepte in met de rode kaarten; aan de slag met de groeimindset. Deze gesprekskaarten gaan over; hulp geven en vragen, doorzetten, fouten maken, comfortzone, ademhaling, positieve gedachten. De uitleg op de kaarten is beknopt en duidelijk. De vragen zetten de leerlingen aan het denken. Je kunt zoveel kaarten kiezen voor een gesprek als je nodig vindt.


Ik vind de kaarten echt de moeite waard om op iedere school te gebruiken. Ze zijn praktisch, makkelijk in te zetten, spreken leerlingen aan en zorgen voor hele mooie gesprekken en inzichten. Een aanrader!

Deze blog is mede mogelijk gemaakt door Uitgeverij Pica.

 

Leergeluk; inzicht in je brein maakt leren fijn!

“Inzicht in je brein maakt leren fijn! Iedereen heeft recht op leergeluk!”

De Breinschool

Bovenstaande quotes komen uit het boek “Leergeluk” van de Breinschool. Onlangs kreeg ik dit boek opgestuurd en mag ik hier een review over schrijven.

De Breinschool is opgericht door Marloes Aarsman en Heidi van der Westerlaken. Beide van oorsprong ervaren leerkrachten basisonderwijs met de specialisatie voor onderwijs aan meer- en hoogbegaafde leerlingen en talentbegeleiding. Heidi kende ik al van het boek “Speel je vaardig” een praktisch boek voor iedereen die spellen wil gebruiken om gedrags- en denkvaardigheden (executieve functies) te ontwikkelen. https://www.allesovergedrag.nl/2018/02/12/speel-vaardig-executieve-functies-ontwikkelen-spellen/

De Breinschool zegt dat alle kinderen recht hebben op leergeluk. Leergeluk is iets wat je zelf kunt creëren waardoor het leren leuker en makkelijker wordt. Leergeluk begint bij de kern; je brein.  Als je weet hoe je brein werkt kun je hier goed gebruik van maken.  De Breinschool werkt vanuit de breinschool-cirkel: ik weet, ik wil en ik doe.  Kinderen en ook wij volwassenen kunnen ons eigen leergeluk creëren door breinkennis, aandacht en wilskracht.

Werkboek leergeluk

Het werkboek leergeluk is geschreven voor kinderen, maar ook voor volwassenen is dit boek leuk om te lezen. Het boek is opgebouwd uit tien hoofdstukken. Kinderen leren dat je zelf leergeluk kunt creëren. Je brein is maakbaar en vaardigheden kun je veranderen. De vaste mindset en groeimindset komen aan bod in dit boek. Fouten maken moet! “maak je nooit fouten, dan ben je iets aan het doen dat te makkelijk voor je is”. Prachtige quote!!

Elk hoofdstuk heeft dezelfde opbouw vanuit de breincirkel; ik weet (wat gebeurt er in mijn brein), ik wil (werken met wilskracht en aandacht) en ik doe ( leren leren). Ook de leerdoelen en de benodigdheden staan vermeld. De theorie is duidelijk en begrijpelijk voor kinderen geschreven.  De afbeeldingen zorgen voor de juiste ondersteuning. Het is belangrijk  voor kinderen om te weten hoe hun brein werkt en hoe ze het leren kunnen beïnvloeden. Daarvoor worden er praktische tips gegeven. De weetjes, een Breinweizz,  in elk hoofdstuk vind ik een erg leuke toevoeging.

Kinderen in de bovenbouw zouden zelfstandig met dit boek aan de slag kunnen. Uitleg en feedback van de leerkracht of ouder is wel belangrijk.

Er is veel aandacht voor het leerproces, de opdrachten zijn leerzaam, leuk en haalbaar. Er worden tips gegeven over; bewegen, gewoontes,  de leerflow en mindmappen. Er is voldoende ruimte in het boek voor eigen aantekeningen. De vormgeving van het boek is overzichtelijk, kleurrijk en duidelijk. Het boek straalt plezier en leergeluk uit.

Kinderen leren in dit boek over het richten van aandacht, over wilskracht, over het belang van pauzes nemen, over strategieën om te onthouden, over de leerkuil, over gewoontes en waarom deze belangrijk zijn.

 

Ik vind het werkboek een echte aanrader voor kinderen en leerkrachten. Het is leerzaam, uitdagend, praktisch en leuk!! Je kunt het werkboek aanschaffen voor €29,95 via de website van de Breinschool .

 

Executieve functies, een praktische handreiking

Executieve functies; vaardigheden die je nodig hebt om je gedrag uit te voeren.


Executieve functies, een praktische handreiking

Onlangs kwam ik in contact met Lisette van Diggelen, een lezer van mijn blog. Zij schreef samen met Marjolijn Boer een praktische handreiking over executieve functies. Bij de handreiking zitten veel bijlages. Daarnaast is er een compacte waaier voor op je bureau. Ik mocht deze handreiking en waaier lezen en een leuke winactie voor mijn lezers aanbieden. Deze vind je onderaan de blog, maar eerst meer over de materialen.

Lisette en Marjolijn hebben deze handreiking ontwikkeld vanuit hun opleiding specialist meer- en hoogbegaafdheid. De handreiking is eigenlijk een verdieping op de waaier, deze is geschreven om kinderen te begeleiden op weg naar hun groei in executieve functies.

De handreiking start met een beknopte uitleg over executieve functies, wat zijn dit nu eigenlijk en waarom heb je deze nodig. Er wordt ook de koppeling gemaakt met hoogbegaafden, dit past bij het doel van de auteurs.

Hierna vind je van 11 executieve functies een uitgebreide uitlegkaart. Op deze uitlegkaart vind je veel informatie; de uitleg van de executieve functie, het doel en wat je hier in het dagelijks leven van ziet. Het doel wordt voor de leerling nog concreter gemaakt in subdoelen. Zo kun je gericht aan een kleine deelvaardigheid werken. Maar ook het leerkrachtgedrag wordt beschreven; wat kun je als leerkracht nu in de klas doen. Ook staat er een lijstje met activiteiten en spellen op elke kaart. Zo kun je snel zien aan welke executieve functies je werkt met een bepaald spel. Handig als je voor school materialen voor de kieskast wil aanschaffen.

Lisette en Marjolijn hebben elke executieve functie ook een concrete eenvoudige afbeelding gegeven. Deze worden ook gebruikt op de posters voor in de klas. Mooi dat het zo visueel gemaakt wordt.

Bijlagekatern executieve functies

Bij de handreiking zit een uitgebreide bijlagekatern. In deze katern vind je vooral veel praktische formulieren die je kunt gebruiken voor in de klas of praktijk.

Zo vind je er bijvoorbeeld de groeikaarten per executieve functie. Op deze groeikaart kunnen de kinderen hun persoonlijke groei aangeven. Bovenaan staat het doel en hoe je dit in het dagelijks leven terug kunt zien. Daarna kunnen de kinderen op een soort thermometer aangeven waar ze staan. Ook is er een groeiweb, hierin kunnen de kinderen alle executieve functies aangeven. Dit geeft een mooi overzicht.

In de bijlage zitten ook formulieren om een persoonlijk handelingsplan op te stellen voor een kind. Dit kun je ook samen met het kind invullen. En natuurlijk is het GGGGG model toegevoegd.

Wat ik ook mooi vind is dat elke executieve functies op een posterformaat A4 is vormgegeven. Deze kun je ophangen in de klas.  Daarnaast zijn er kleine tafelkaartjes voor de kinderen. Zo maak je het visueel voor kinderen en hebben ze een extra geheugensteuntje op hun eigen tafel.

Praktisch is ook de verwijzing naar alle materialen die je bij deze handreiking kunt gebruiken.

Je kunt de materialen bestellen via de Facebookpagina executieve functies (met de honingraten, zie afbeelding op het product) of stuur een mailtje naar iederzijntalent@gmail.com. Je koopt het totaalpakket voor €68.

Winactie waaier executieve functies

De waaier executieve functies is een onderdeel van de praktische handreiking. Dit is eigenlijk het basisproduct, hier kun je direct mee aan de slag. In deze waaier vind je 11 executieve functies beknopt uitgelegd; het doel, wat zie je in het dagelijks leven, leerkracht gedrag, wat kun je doen in de klas en welke activiteiten kun je doen om deze executieve functies te versterken.

Deze waaier is handig voor op ieder bureau van leerkracht of coach. En ik mag er twee verloten. Wat moet je hiervoor doen?  Laat een reactie achter op onze Facebookpagina en like de Facebookpagina van executieve functies (met de honingraten, zie afbeelding op het product). Donderdag 21 februari maken we de winnaars bekend.

JaMaRa rekenen

Dit schooljaar startte ik met de opleiding Psychomotorisch leer en gedragsspecialist bij het Breincentrum in Nijmegen. Vorige week had ik mijn 2e module; JaMaRa rekenen. De 1e module ging over visuele screening, hier schrijf ik een andere keer over.  Wat is dat nu JaMaRa rekenen? Hieronder lees je meer.


jamara rekenen

Ik kende het JaMaRa rekenen al een beetje door één van mijn leerlingen twee jaar geleden in groep 4. Een eerste indruk had ik dus al. In deze coachopleiding leerde ik over de theoretische achtergrond en de juiste manier van onderzoeken en werken.

In iedere klas zitten wel kinderen die niet of moeizaam tot rekenen komen. Of kinderen die moeite blijven houden met het automatiseren van sommen tot 10 en tot 20. Met JaMaRa rekenen leer je kinderen die rekenproblemen hebben opnieuw rekenen op een andere manier. Je werkt aan  het hoeveelheidsbegrip, getalbegrip, getalstructuur en automatiseringsvaardigheden. De rekenmethode is vernoemd naar de eerste kinderen die met deze methode werkten.

De basis van het JaMaRa rekenen is een goed getalgevoel, getalbegrip en hoeveelheidsbesef. JaMaRa rekenen leert het kind de juiste denkstrategie aan om tot automatiseren te komen. De basis, het fundament, moet eerst goed zijn. JaMaRa rekenen werkt bewust vanuit het lijf, met de handen. Dit sluit heel concreet aan bij het kind. Maar het is geen “tellen op de vingers”. Kinderen voelen getallen en hoeveelheden aan. Er wordt aangesloten bij de rijping van het kind via reflexen en lateralisatie. De duidelijke rekenrichting van links naar rechts op de handen staat centraal.

Er wordt gestart met optellen en aftrekken tot 10 en pas wanneer dit goed beheerst is wordt er verder gegaan tot 20, 100 en 1000.


Coachopleiding

De coachopleiding vindt plaats bij het Breincentrum in Wijchen. Deze wordt verzorgd door Fleur Giessen. Fleur is een prettige docente met veel kennis. Ze vertelt alles op een rustige, enthousiaste en duidelijke manier. Omdat wij met een grote groep waren, was er een extra docente aangesloten. Deze mevrouw had ook veel kennis over JaMaRa. Het Breincentrum ligt op een fijne locatie met uitstekend verzorgde lunch. Fleur zorgt ervoor dat alle materialen netjes klaar liggen. Bij de opleiding ontvang je de cursusmap, de JaMaRa rekenetui met de rekenmaterialen en de JaMaRa reken negensprongenmat. Ik kocht er zelf de rekenen dobbelsteen kaartjes nog bij.

We startten de dag met de theoretische achtergrond van het JaMaRa rekenen. We leerden hoe we bij een eerste sessie onderzoek kunnen doen. Alle intake testen hebben we stap voor stap doorlopen. Daarna hebben we alle oefeningen besproken rondom werkgeheugentraining en de warming-up oefeningen.

In de middag gingen we in tweetallen aan de slag met de JaMaRa kalender. Alle 17 stappen van de kalender hebben we samen doorlopen. Leuk om nu het JaMaRa rekenen zelf te ervaren. Je leert hoeveelheden niet alleen zien en horen maar echt met je handen voelen en ervaren. Er wordt gestart met een warming-up oefening zodat het kind klaar is om te leren. Er wordt gewerkt met één rekenstratgie; de rijgmethode. JaMaRa kun je naast iedere rekenmethode inzetten, dit maakt het praktisch voor iedere school. Kinderen leren splitsingen door te voelen. Er worden zo min mogelijk handelingen verricht en er is zo min mogelijk taal. Bij elke fase wordt er een stapje “weggelaten” in het proces naar automatisering.

Ik vond het erg leuk en leerzaam. Het vraagt nog wel even wat oefeningen om de getallen vlot te kunnen laten zien. Dit kan ik de komende tijd mooi oefenen 😉

Wil je meer weten over JaMaRa rekenen of over deze coachopleiding kijk dan op de website van het Breincentrum. Een aanrader!

Elke dag een emmertje vol; een praktisch boek voor een positief groepsklimaat

Ben jij een emmertjesvuller? Weet jij wat je kunt doen om een ander een positief gevoel te geven? Kun jij ook jouw eigen emmertje vullen met fijne dingen? Wil je dit leren? Lees dan het boek “elke dag een emmertje vol”. 

Elke dag een emmertje vol

Elke dag een emmertje vol is een positief lees- leer- en doeboek voor kinderen van de basisschool. Het boek is geschreven door Monique Baard en is bruikbaar in groep 1 t/m groep 8. Monique Baard is gespecialiseerd in het begeleiden van leerkrachten en teams bij het verbeteren van het pedagogisch handelen en het bouwen aan een positief groepsklimaat.

Elke dag een emmertje vol heeft vrolijke illustraties en er wordt gebruik gemaakt van mooie metaforen; emmertjes vullen, emmertjes scheppen en het onzichtbare dekseltje.

Het boek is zo geschreven dat je als leerkracht hieruit kunt voorlezen in jouw klas of je kunt kinderen het zelf laten lezen. In elke hoofdstuk zitten ook een aantal doe-opdrachten.  Als eerste leren kinderen over hun eigen onzichtbare emmertje; dat dit emmertje een belangrijke taak heeft omdat het ervoor zorgt dat jij je fijn en gelukkig voelt. Wanneer jouw emmertje bijna leeg is voel jij je boos, verdrietig  of minder gelukkig.

Emmertjes vullen

Kinderen leren hoe ze een emmertje van een ander kunnen vullen; door complimenten te geven of door iets aardigs te doen voor een ander. Ze leren ook over het belang van complimenten en dat je makkelijke complimenten en moeilijke complimenten hebt.

Daarna wordt er gesproken over emmertjes scheppen. Wanneer jij iets onaardigs zegt of doet bij een ander dan schep je met de onzichtbare lepel iets uit de emmer van een ander. Kinderen leren dat wanneer ze iets onaardigs doen, ze bij een ander uit hun emmertje scheppen maar ook bij zichzelf. Uiteindelijk voel jij je er zelf ook niet prettig bij. In het boek wordt ook benoemt dat je uit iemand zijn emmer kunt scheppen zonder woorden te gebruiken, maar alleen met lichaamstaal. Ook wordt het stuk pesten behandeld in het boek. En hoe je hierbij de onzichtbare deksel kunt gebruiken.

De onzichtbare deksel

Iedereen heeft voor zijn of haar emmertje een onzichtbare deksel. Deze deksel kun je dicht doen wanneer je niet wil dat iemand iets uit jouw emmertje schept. Dit is moeilijk, maar kun je wel leren. Het is ook belangrijk om dit te leren want in het leven worden emmertjes niet alleen maar gevuld. Iedereen maakt ook wel eens minder leuke dingen mee.

Les ideeën

Op de site van Uitgeverij Pica kun je bij het boek veel bruikbaar materiaal downloaden. Zo zijn er lessen beschikbaar voor de onderbouw, middenbouw en bovenbouw. Ook is er extra lesmateriaal wat je kunt gebruiken bij de lessen; vragenlijsten, werkbladen en het Mega emmertjesvuller diploma. Deze les ideeën zijn gratis te downloaden.

Mijn mening

Ik ben enthousiast over dit positieve lees- leer en doeboek. Je werkt met kinderen aan een positief groepsklimaat en de metaforen zijn heel sprekend voor kinderen. Kinderen leren omgaan met gevoelens en emoties.Je kunt deze metaforen ook heel makkelijk visueel maken met het lesmateriaal wat beschikbaar is via de site. Ik vind het ook goed dat wordt uitgelegd dat iedereen wel eens per ongeluk iets uit de emmer van een ander schept door iets te zeggen of doen wat iemand misschien niet zo fijn vindt. Maar dat wanneer jij je hier bewust van bent, je het emmertje ook weer kunt vullen met positieve dingen. En dat ieders emmertje zich op een eigen tempo vult. Het ene emmertje is sneller weer vol met positieve dingen dan die van de ander. Maar uiteindelijk willen we allemaal een goed gevulde emmer!

 

Start van het schooljaar pakket

Maak van elke dag een feestje! Maak een frisse start! En neem ook de tijd om even bij te komen. 

Start van het schooljaar pakket

Volgende week start het nieuwe schooljaar weer voor het zuiden van het land. Ik maakte voor mijn collega’s een “start van het schooljaar pakket!”. Leuk om te krijgen maar ook heel leuk om te geven.

In het start van het schooljaar pakket zitten kleine dingen die bruikbaar zijn voor de eerste schoolweek (en later natuurlijk ;-).

Wij hebben dit schooljaar 9 groepen, ik maakte voor elke klas een eigen pakket.

Wat zit er nu precies in dit pakket?

  • Een flesje water met een rolletje pepermunt; voor een frisse start!
  • Een zakje ballonnen/confetti/roltong; om er elke dag een feestje van te maken!
  • Een zakje met thee en koekjes; om ook even tijd te nemen om bij te komen.
  • Een strandbal met stift; hier kun je vragen opschrijven die je aan de kinderen kunt stellen. Dit is een leuke kennismakingsactiviteit.
  • Een vragenpot; in deze pot zitten vragenkaartjes ter kennismaking die je op verschillende manieren kunt gebruiken. In de kring, op een coöperatieve manier zoals mix en ruil of in kleine groepjes. De vragenkaartjes komen uit onze themabundel Een fijne klas!

Ik stopte alles in een cadeautasje dat ik beplakte met het bordspel Een nieuw schooljaar. Ook uit onze themabundel.

Wil je ook zo’n leuk start van het schooljaar pakket maken en heb je interesse in de kaartjes die ik er bij heb geplakt. Dan kun je deze hier downloaden; start van het schooljaar pakket labels